Łączna maksymalna wysokość kar umownych według PZP
Art. 436 ustawy Prawo zamówień publicznych nakłada na zamawiającego obowiązek zawarcia w umowie w sprawie zamówienia publicznego określonych postanowień. Jednym z nich jest określenie w umowie łącznej maksymalnej wysokość kar umownych, których mogą dochodzić strony. Przepis ten jest pokłosiem wyroków Sądu Najwyższego, z których wynika, że wprowadzenie w umowie maksymalnego pułapu kar umownych, które mogą być naliczone na podstawie umowy, jest niezbędne, tak aby strona umowy już na etapie jej zawierania (czy też ubiegania się o jej zawarcie) była w stanie stwierdzić, ile potencjalnie może zapłacić kar umownych w związku z umową. Przed ukształtowaniem się tej linii orzeczniczej w zasadzie obowiązywała zasada „sky is the limit”, czyli strona umowy obciążona karami umownymi mogła płacić te kary w nieskończoność i w nielimitowanej wysokości, jeśli takie opresyjne postanowienia zawierała dana umowa.
O ile ustawa Prawo zamówień publicznych wprowadza obowiązek zawarcia w umowie opisanego powyżej postanowienia, to nie określa, jaka powinna być łączna maksymalna wysokość kar umownych. Takich wskazówek nie sposób też szukać w Kodeksie cywilnym, mającym zastosowanie do spraw nieunormowanych w ustawie Prawo zamówień publicznych.
Oznacza to, że zasadniczo zamawiający może dowolnie kształtować ten limit, ale w granicach rozsądku.
W orzecznictwie Krajowej Izby Odwoławczej wskazuje się, że zamawiający ma prawo do ukształtowania zarazem postanowień dotyczących rodzaju kar umownych, ich wysokości oraz limitu kar umownych w sposób zabezpieczający interesy podmiotu publicznego w realizacja przedmiotu, zgodnie z potrzebami i wymaganiami związanymi z celem, specyfiką i wielkością zamówienia. Postanowienia kształtujące zarazem wysokość poszczególnych kar umownych oraz limitu kar umownych winny być proporcjonalne do przedmiotu zamówienia oraz ewentualnego uszczerbku, jakiego może doznać Zamawiający wskutek niewykonania lub nienależytego wykonania zamówienia.[1]
Krajowa Izba Odwoławcza stoi na stanowisku, że w praktyce udzielania zamówień publicznych maksymalna wartość kar umownych wynosi na ogół od 10% wynagrodzenia netto – 30% wynagrodzenia brutto wykonawcy.2 Niemniej jednak możliwe jest nawet ustanowienie limitu kar umownych w wysokości 100% wynagrodzenia brutto, jeśli jest to usprawiedliwione charakterem zamówienia – np. w przypadku realizacji usług utrzymaniowych, usług o charakterze ciągłym.1
Należy jednak pamiętać, że ustalenie łącznej maksymalnej wysokości kar umownych na zbyt wysokim poziomie, w oderwaniu od realiów konkretnego zamówienia, może być przedmiotem odwołania i zarzutu nadużycia przez zamawiającego prawa do jednostronnego kształtowania postanowień umowy, co może być uznane za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, zasadą proporcjonalności i uczciwej konkurencji.
W związku z tym przy ustalaniu limitu kar umownych należy mieć na uwadze przedmiot i wartość zamówienia, długość jego realizacji, znaczenie dla zamawiającego, ryzyko naliczenia kar umownych i potencjalnego uszczerbku po stronie zamawiającego, to, czy wprowadza się zabezpieczenie należytego wykonania umowy. Dobrze skonstruowane postanowienie pozwoli na uniknięcie ewentualnego odwołania, a jednocześnie dobrze zabezpieczy interes podmiotów będących stroną umowy.
1 wyrok Krajowej Izby Odwoławczej z dnia 4 marca 2024 r., sygn. akt: KIO 440/24,
2 wyrok Krajowej Izby Odwoławczej z dnia 22 sierpnia 2023 r., sygn. akt: KIO 2327/23.
Podsumowanie
Przepisy nie określają maksymalnego limitu kar umownych, ale w praktyce pułap ten określa się na 10%-30% wynagrodzenia wykonawcy, a w przypadku usług o charakterze ciągłym – nawet do 100%. Przy ustalaniu limitu kar umownych należy mieć na uwadze przedmiot i wartość zamówienia, długość jego realizacji, znaczenie dla zamawiającego, ryzyko naliczenia kar umownych i potencjalnego uszczerbku po stronie zamawiającego, to, czy wprowadza się zabezpieczenie należytego wykonania umowy.
KODEKS PRACY A PONADZAKŁADOWY UKŁAD ZBIOROWY PRACY
Szkolenie będzie dotyczyć różnic pomiędzy tym, jak prawa i obowiązki pracowników kształtują przepisy powszechnie obowiązujących przepisów prawa pracy, a jak ma się do tego Ponadzakładowy Układ Zbiorowy Pracy dla pracowników Lasów Państwowych, tak aby w efekcie uniknąć stosowania nieodpowiednich regulacji.
